ระบบค้นหาแปลงที่ดิน ถูกคิดค้นขึ้นเพื่อให้ประชาชนทั่วไปสามารถสืบค้นข้อมูลที่ดินได้ง่าย และทำได้ด้วยตนเองแบบทุกที่ทุกเวลา โดยไม่จำเป็นต้องเดินทางไปติดต่อสำนักงานที่ดิน หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเหมือนอย่างในอดีตอีกต่อไป
ระบบค้นหาแปลงที่ดินทำให้เราสามารถตรวจสอบความถูกต้องของที่ดิน ไม่ว่าจะเป็นเลขที่โฉนด ตำแหน่งที่ตั้ง ขนาดที่ดิน รวมไปถึงราคาประเมิน ซึ่งมีส่วนสำคัญต่อการตัดสินใจทำธุรกรรมใดๆ เนื่องจากที่ดินแต่ละผืนล้วนมีมูลค่า จะมากน้อยก็แตกต่างกันไปตามความต้องการและสภาพแวดล้อมโดยรวม อีกทั้งยังเป็นหนึ่งในอสังหาริมทรัพย์ที่ถูกนำไปพัฒนาเพื่อประโยชน์ใช้สอยมากมาย ไม่ว่าจะเป็นการก่อสร้างที่อยู่อาศัย อาคารพาณิชย์ อาคารสำนักงาน ตัดถนนทำเส้นทางคมนาคมใหม่ๆ หรือแม้แต่การทำเกษตรกรรม ที่สามารถซื้อขายเปลี่ยนมือ หรือปล่อยเช่าที่ดินเพื่อสร้างรายได้ได้ตลอดเวลา
ดังนั้นจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องอาศัยระบบค้นหาแปลงที่ดินที่มีความแม่นยำเพื่อเป็นเครื่องมือค้นหาข้อมูลเกี่ยวกับที่ดินให้ครบถ้วน โดยลดเวลาและค่าใช้จ่ายในการเดินทางสำรวจได้อย่างมีประสิทธิภาพ

กว่าจะมาเป็นระบบค้นหาแปลงที่ดินที่คุ้นเคย
ระบบค้นหาแปลงที่ดินที่เราคุ้นเคยกันมากที่สุดคือ ‘ระบบค้นหารูปแปลงที่ดิน’ ของกรมที่ดิน ซึ่งเป็นผลมาจากการริเริ่มโครงการ ‘พัฒนาระบบให้บริการค้นหาตำแหน่งแปลงที่ดินด้วยระบบภูมิสารสนเทศทางระบบอินเทอร์เน็ต (DOLWMS : Department of Lands Web Map Service)’ ตั้งแต่ปี 2553 เพื่อแก้ไขปัญหาการไม่ทราบตำแหน่งที่ดิน ซึ่งที่ผ่านมาพบว่ามีมิจฉาชีพใช้ช่องโหว่ตรงนี้ปลอมแปลงโฉนดเพื่อไปฉ้อฉลให้เหยื่อเสียทรัพย์จำนวนมาก
ระบบค้นหาแปลงที่ดินดังกล่าวใช้การบูรณาการข้อมูลด้านทะเบียนที่ดินและรูปแปลงที่ดินจากฐานข้อมูลดิจิทัลที่มีอยู่ของกรมที่ดิน มาใช้ประโยชน์ร่วมกับเทคโนโลยีด้านภูมิสารสนเทศ (Geographic Information System : GIS) และ Google Maps ได้แก่ ภาพถ่ายดาวเทียม ตำแหน่งสถานที่สำคัญ เส้นทาง และสภาพพื้นที่ของแปลงที่ดินในมุมมองจากถนน (Street View) ทำให้ประชาชนสามารถทราบตำแหน่งที่ดิน เส้นทางการเดินทาง สภาพพื้นที่ที่เห็นได้จากภาพถ่ายดาวเทียม และเส้นทางจากแปลงที่ดินไปยังสำนักงานที่ดินที่รับผิดชอบได้อย่างสะดวกรวดเร็ว

ทราบหรือไม่ว่า ในช่วงแรกของการเปิดใช้งานระบบค้นหาแปลงที่ดินนั้น มีข้อมูลให้ค้นหาเพียง 26 สำนักงานที่ดินใน 5 จังหวัด หรือประมาณ 4 ล้านแปลงเท่านั้น และมีการเก็บข้อมูลสะสมเพิ่มขึ้นจนกระทั่งในปี 2559 ระบบดังกล่าวสามารถให้บริการรูปแปลงที่ดินได้ครบทั้งประเทศ หรือประมาณ 33 ล้านแปลง
นอกจากการระบบค้นหาแปลงที่ดินบนเว็บไซต์ http://dolwms.dol.go.th/ แล้ว ในช่วงปี 2559 กรมที่ดินยังเปิดตัว Mobile Application ที่ชื่อว่า ‘LandsMaps’ เพื่อใช้สืบค้นหาตำแหน่งแปลงที่ดิน และดูสภาพพื้นที่แบบ 360 องศาผ่านสมาร์ทโฟนทั้งในระบบ IOS และ Androids ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างกรมที่ดินและสำนักงานรัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ (องค์กรมหาชน)
สำหรับแอปพลิเคชัน LandsMaps นั้นได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายทั้งจากประชาชน เอกชน และหน่วยงานภาครัฐ โดยข้อมูลล่าสุด ณ กันยายน 2563 มีจำนวนผู้เข้าใช้งานในระบบเป็นจำนวนมากกว่า 64 ล้านครั้งเลยทีเดียว
ปัจจุบัน กรมที่ดินยังพัฒนาต่อยอดระบบด้วยการเชื่อมโยงระบบเพื่อให้บริการประชาชนในการคำนวณภาษีอากรของกรมที่ดินเพื่อจะได้ทราบถึงอัตราค่าธรรมเนียมภาษีอากรที่จะต้องชำระในวันจดทะเบียน ค่าใช้จ่ายในการรังวัด และผังการใช้ประโยชน์ในที่ดิน (Zoning) ช่วยอำนวยความสะดวกในการตรวจสอบข้อมูลที่ดินและรายละเอียดที่เกี่ยวข้องในคราวเดียวกัน

ประโยชน์ของระบบค้นหาแปลงที่ดิน
การพัฒนาระบบค้นหารูปแปลงที่ดินให้มีประสิทธิภาพและขยายขอบเขตการให้บริการอยู่เสมอ ทำให้ประชาชนอย่างเราๆ ได้รับประโยชน์เต็มๆ
ลดภาระค่าใช้จ่ายและเวลาในการเดินทาง
ข้อดีแรกที่เห็นได้ชัดเลยคือเรื่องของการประหยัดค่าใช้จ่ายและเวลาในการเดินทาง เช่น หากเราเห็นประกาศขายที่ดินในเว็บ Kaidee และมีความสนใจอยากหาข้อมูลเพิ่มเติมก่อนนัดเจรจากับเจ้าของที่ดินหรือตัดสินใจก็สามารถใช้ระบบค้นหาแปลงที่ดินช่วย เพื่อดูว่าที่ดินในประกาศนั้นอยู่ตรงไหนของแผนที่ เข้าซอยลึกไหม หรือมีสภาพแวดล้อมใกล้เคียงอย่างไร โดยที่ไม่ต้องขับรถเดินทางไปดูที่ให้เสียเวลาหลายๆ ครั้ง
ช่วยรักษาสิทธิ์เจ้าของที่ดิน
เนื่องจากระบบค้นหาแปลงที่ดินทำการซิงค์ข้อมูลกับ Google Map ที่สามารถดูภาพ Street View ได้และมีการอัปเดตอย่างสม่ำเสมอ ทำให้เราสามารถตรวจสอบได้ว่าที่ดินของเรานั้นยังอยู่ในสภาพดีหรือไม่ หรือมีใครรุกล้ำที่ดินอยู่หรือเปล่า ยกตัวอย่างกรณีคนใกล้ชิดของผู้เขียน มีที่ดินติดไซต์ก่อสร้างคอนโดมิเนียมขนาดใหญ่แห่งหนึ่ง เมื่อตรวจสอบจากระบบค้นหาแปลงที่ดิน จึงพบว่าแคมป์คนงานก่อสร้างคอนโดดังกล่าวรุกล้ำเข้ามาในที่ดินโดยไม่ได้รับอนุญาต เขาจึงติดต่อกับโครงการเพื่อคิดค่าเช่าที่ชั่วคราว เป็นต้น
เป็นข้อมูลเพื่อประเมินการลงทุน
ระบบค้นหาแปลงที่ดินยังเป็นแหล่งข้อมูลสำหรับนักลงทุนด้านที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ในการพิจารณาจะซื้อจะขายที่ดิน หรือเพื่อนำไปประเมินราคาในการกู้เงินกับสถาบันการเงิน หรือใช้ประกอบการวางแผนพัฒนาที่ดินในอนาคตเพื่อให้ได้ประโยชน์และผลตอบแทนสูงสุด
ประหยัดทรัพยากร
การบูรณาการข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับที่ดินไว้ภายในระบบค้นหาแปลงที่ดินที่เดียวนั้น ทำให้เราประหยัดการใช้ทรัพยากรในชีวิตทั้งรูปแบบของเวลา แรงงาน เงิน หรือแม้แต่การพิมพ์เอกสาร เพราะทุกอย่างสามารถเรียกดูออนไลน์ได้เพียงคลิก สามารถสืบค้นข้อมูลด้วยตนเองทุกที่ทุกเวลาโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย รวมถึงย่นระยะเวลาในการรอคอย หากต้องติดต่อขอรับบริการจากสำนักงานที่ดินได้อีกด้วย
สรุประบบค้นหาแปลงที่ดิน นวัตกรรมที่ต้องรู้เมื่อคุยเรื่องที่ดิน
เมื่อใดก็ตามที่เราพูดถึงที่ดิน ไม่ว่าจะในส่วนของโฉนดที่ดิน รายละเอียดที่ดิน รูปร่างของแปลงที่ดิน หรือแม้แต่การทำธุรกรรมซื้อ ขาย และเช่า การเข้ามาตรวจสอบจากระบบค้นหาแปลงที่ดินก่อนก็จะช่วยให้เรามีข้อมูลที่ชัดเจนยิ่งขึ้น ช่วยลดการถูกเอาเปรียบหากต้องทำธุรกรรมในอนาคต โดยระบบค้นหารูปแปลงที่ดินของกรมที่ดินนั้นยังใช้งานง่าย สะดวก และสืบค้นได้ตลอด 24 ชั่วโมง ผ่านคอมพิวเตอร์หรือโทรศัพท์มือถือโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย จนอาจกล่าวได้ว่า ระบบค้นหาแปลงที่ดิน คือนวัตกรรมที่ทุกคนควรรู้จักเมื่อพูดถึงที่ดิน
